İngiltere’de yapılan kapsamlı bir araştırma, İngiltere’deki ana akım medyanın Gazze haberlerinde soykırımcı İsrail şiddetini küçümseyen bir dil kullandığını ortaya koyarak, bu yaklaşımın “soykırımı meşrulaştırdığı” konusunda uyarıda bulundu.
İngiltere merkezli medya izleme kuruluşu NewsCord’un 11 Ekim 2023 - 21 Nisan 2025 tarihlerini kapsayan yeni araştırması, Gazze’ye ilişkin haberlerde dil kullanımı, çerçeveleme ve kaynak dağılımı bakımından önemli farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu.
Araştırmada, üç yıl boyunca aynı olayları ele alan BBC, The Guardian, Sky News ve Al Jazeera tarafından yayımlanan toplam 686 haberde yer alan 11 bin 295 metin incelendi.
Edilgen dil kullanıldı
Rapora göre, incelenen İngiliz medya kuruluşları Filistinli kayıpları aktarırken sıklıkla edilgen dil kullanarak sorumluluğu belirsizleştirdi. Özellikle BBC’nin, Filistinli ölümlerle ilgili cümlelerin yaklaşık yüzde 80’inde edilgen yapı kullandığı, bu durumun saldırıların failine ilişkin vurguyu zayıflattığı belirtildi.
Aynı zamanda BBC’nin İsrail kaynaklı saldırıları açık şekilde atfetme oranının yaklaşık yüzde 50’de kaldığı, bu oranın Sky News ve The Guardian’da yüzde 54, Al Jazeera’da ise yüzde 89 olduğu tespit edildi.
Çalışmada, haberlerde yer verilen aktörlerin temsiline ilişkin de dikkati çekici veriler paylaşıldı. Sky News’in içeriklerinde İsrailli perspektiflere ayrılan kelime oranının yüzde 28 olduğu, Filistinli görüşlerin ise yüzde 15’te kaldığı kaydedildi.
Ayrıca İngiliz medya kuruluşlarının genel olarak Filistinli kaynaklara daha az yer verdiği ve bu kaynaklara ayrılan kelime sayısının da daha düşük olduğu belirtildi. Al Jazeera’nın ise Filistinli kaynaklara daha fazla yer verdiği ifade edildi.
Soykırım ifadesinden kaçınıldı
Benzer şekilde, insani boyutun aktarımında da farklılıklar gözlemlendi. BBC’nin İsrailli esirleri insani yönleriyle ele alma oranının yaklaşık yüzde 60 olduğu, Filistinli tutuklular için bu oranın yüzde 29’da kaldığı bildirildi. Bu kategoride en dengeli dağılımın Al Jazeera’da olduğu belirtildi.
Terminoloji kullanımına ilişkin bulgular da raporda yer aldı. Sky News’in incelenen veri setinde “soykırım” ifadesini 12 kez kullandığı, bu sayının BBC’de 15, The Guardian’da 21, Al Jazeera’da ise 58 olduğu kaydedildi.
Araştırmada BBC’nin, İsrailli yetkililer tarafından yapılan yüzlerce “soykırım” içerikli açıklamaya rağmen bu tür ifadelerden yalnızca birine haberlerinde yer verdiği belirtildi. Law for Palestine verilerine göre İsrailli liderler tarafından 500’ün üzerinde bu tür açıklama yapıldığı ifade edildi.
Raporda ayrıca BBC’nin Gazze'deki sağlık bakanlığını ölüm oranlarına ilişkin haberlerin yüzde 60'ında "Hamas bağlantılı" nitelendirdiği, Birleşmiş Milletler’in Gazze’deki can kaybı verilerini güvenilir bulduğuna dair bilginin ise yalnızca yüzde 0,6 oranında yer aldığı belirtildi.
NewsCord, söz konusu bulguların münferit örneklerden ziyade sistematik bir eğilime işaret ettiğini vurgulayarak, bu durumun haber dilinden kaynak dağılımına kadar geniş bir çerçevede tekrarlandığını belirtti.
Raporda, İngiliz medyasının Gazze’deki soykırıma ilişkin haberlerinde İsrail’in sorumluluğunu çoğu zaman görünmez kılan, Filistinlilerin sesini sınırlayan ve uluslararası hukuk çevrelerince “olası soykırım” olarak değerlendirilen olayları sıradanlaştıran bir anlatı kurduğu ifade edildi.